Bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời là bước chăm sóc quan trọng ở mọi độ tuổi, đặc biệt khi thường xuyên hoạt động ngoài trời hoặc tiếp xúc với tia UV. Tuy nhiên, làn da của trẻ sơ sinh, trẻ em, thanh thiếu niên và người lớn đều có những đặc điểm riêng, vì vậy việc lựa chọn kem chống nắng và cách bảo vệ da cũng cần phù hợp với từng giai đoạn. Trong bài viết này, Coselvina sẽ chia sẻ những lưu ý quan trọng cùng các nguyên tắc bảo vệ da trước ánh nắng mặt trời, giúp bạn lựa chọn giải pháp phù hợp để duy trì làn da khỏe mạnh cho bản thân và cả gia đình.
Vì sao làn da cần được che chắn trước ánh nắng
Những hoạt động gắn kết gia đình như dã ngoại, đi biển hay xem sự kiện thể thao ngoài trời đều có một điểm chung: khiến da tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời. Vì sức khỏe của cả nhà, việc chống nắng nên luôn là ưu tiên hàng đầu. Nhưng không phải ai cũng biết rằng biện pháp chống nắng cần được điều chỉnh theo từng đối tượng: sản phẩm và cách bảo vệ phù hợp với người lớn có thể không phù hợp với trẻ sơ sinh hay thanh thiếu niên.
Những điều cần nhớ khi dùng kem chống nắng:
- Kem chống nắng có hai nhóm thành phần hoạt tính chính: gốc khoáng (vật lý) và gốc hóa học.
- Với trẻ trên sáu tháng tuổi, Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD) khuyến nghị dùng kem chống nắng khoáng chất chứa oxit kẽm hoặc Titanium dioxide
- Người lớn nên chọn sản phẩm chống nắng phổ rộng với chỉ số SPF tối thiểu là 30.
- Kem chống nắng cần được thoa và thoa lại theo đúng hướng dẫn trên nhãn, nhất là sau khi bơi hoặc đổ mồ hôi nhiều.
- Chỉ dùng kem chống nắng thôi là chưa đủ; cần kết hợp thêm các biện pháp khác như mặc trang phục chống nắng và tìm bóng râm vào khung giờ nắng gắt.
Ánh nắng mặt trời tác động đến da như thế nào
Theo dữ liệu năm 2020 từ Khảo sát Phỏng vấn Sức khỏe Quốc gia (NHIS) tại Mỹ, chưa đến một phần ba người trưởng thành thường xuyên thoa kem chống nắng khi ra ngoài trời từ một giờ trở lên. Con số này khiến các bác sĩ da liễu như Tiến sĩ Ugonabo, người am hiểu sâu về tác hại của tia nắng, không khỏi lo ngại. Bà nhấn mạnh rằng không tồn tại khái niệm “làn da rám nắng khỏe mạnh”. Khi da không được bảo vệ tiếp xúc lâu dài với ánh nắng, tổn thương tích lũy có thể làm tăng nguy cơ ung thư da, khiến một số bệnh lý về da nhạy cảm với ánh nắng trở nặng hơn, đồng thời đẩy nhanh quá trình lão hóa với các dấu hiệu như nếp nhăn và đốm nâu.
Bà cũng cho biết việc tiếp xúc kéo dài còn có thể phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên của da, dẫn đến kích ứng, bong tróc, nhạy cảm và viêm nhiễm gia tăng. Cơ chế đằng sau nằm ở hai loại tia có bước sóng khác nhau: tia UVB tác động chủ yếu ở lớp biểu bì và gây cháy nắng tức thời, trong khi tia UVA xuyên sâu hơn vào lớp trung bì, âm thầm phá vỡ collagen và elastin theo thời gian, khiến da mất độ đàn hồi và xuất hiện nếp nhăn sớm. Đây là lý do vì sao tổn thương da do nắng thường không biểu hiện ngay mà tích lũy dần qua nhiều năm.
Những ảnh hưởng này không chừa một ai: dù thuộc độ tuổi, tông da hay loại da nào, làn da vẫn chịu tác động từ tia nắng, kể cả những loại da ít bị cháy nắng hơn.
Chống nắng hàng ngày là nền tảng để duy trì làn da khỏe mạnh xuyên suốt các giai đoạn cuộc đời. Duy trì thói quen này đều đặn giúp giảm tiếp xúc với tia cực tím, hạ thấp nguy cơ ung thư da và làm chậm các dấu hiệu tổn thương nhìn thấy được như đốm sạm, nếp nhăn hay vết chân chim. Dù vậy, cách thực hiện sẽ có một số khác biệt tùy theo độ tuổi. Dưới đây là những lưu ý quan trọng cho từng nhóm tuổi trong gia đình bạn.
Cách chọn kem chống nắng phù hợp
Một quy trình chống nắng hiệu quả luôn bắt đầu từ việc chọn đúng sản phẩm. Tiến sĩ Ugonabo cho biết bà khuyến khích mọi bệnh nhân thoa kem chống nắng mỗi ngày, quanh năm, bất kể loại da, tông da hay kết cấu da nào, vì nhiều nghiên cứu đã chứng minh việc này giúp giảm cả tác hại ngắn hạn lẫn dài hạn của tia nắng lên da.
Không phải sản phẩm chống nắng nào cũng như nhau, và một số nhãn hàng chỉ đáp ứng một phần các tiêu chí an toàn cần thiết. Dưới đây là những tiêu chí quan trọng cần lưu ý khi chọn mua cho cả gia đình, từ chỉ số bảo vệ đến kết cấu và thành phần đi kèm:
- SPF 30 trở lên: Chỉ số SPF thể hiện mức bức xạ UV cần thiết để gây cháy nắng trên da được bảo vệ, so với da không được bảo vệ. Tiến sĩ Ugonabo khuyên nên chọn sản phẩm có SPF tối thiểu là 30, vì khi dùng đúng cách, mức SPF này có thể ngăn tới 97% tia UVB, loại tia chính gây cháy nắng.
- Phổ rộng (broad spectrum): Nên ưu tiên sản phẩm có ghi rõ “phổ rộng” trên bao bì. Trong khi tia UVB là nguyên nhân chính gây cháy nắng, tia UVA lại là thủ phạm đẩy nhanh lão hóa da; sản phẩm phổ rộng bảo vệ da trước cả hai loại tia này.
- Chống nước: Nếu có kế hoạch bơi lội hoặc vận động đổ mồ hôi, hãy chọn sản phẩm có ghi “chống nước”. Dù vậy, ngay cả kem chống nước cũng cần thoa lại sau mỗi 40 đến 80 phút (tùy nhãn sản phẩm), cũng như sau khi bơi, lau khô người hoặc đổ mồ hôi nhiều.
- Kết cấu mỏng nhẹ: Với vùng mặt, Tiến sĩ Ugonabo khuyên chọn sản phẩm có kết cấu mỏng nhẹ, không gây cảm giác nặng mặt.
- Thành phần đi kèm có lợi cho da: Nên ưu tiên sản phẩm chứa ceramide và axit hyaluronic. Với người có làn da nhạy cảm, sản phẩm không mùi cũng giúp giảm nguy cơ kích ứng. Toàn bộ dòng kem chống nắng CeraVe được phát triển cùng các bác sĩ da liễu, không mùi, chứa ba loại ceramide thiết yếu và hỗ trợ củng cố hàng rào bảo vệ da.
Xem thêm: Da sau hè phải làm sao? Quy trình 4 bước phục hồi da sạm hiệu quả
5 cách bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời hiệu quả
Sau khi đã nắm được vai trò của kem chống nắng và cách chọn sản phẩm phù hợp, dưới đây là năm thói quen nên duy trì để cả gia đình luôn được che chắn an toàn trước tia nắng.
Thoa kem chống nắng mỗi ngày
Hãy đưa việc thoa kem chống nắng thành thói quen hàng ngày, không chỉ áp dụng vào những ngày nắng gắt. Tia UVA vẫn có thể xuyên qua kính xe khi di chuyển đến trường hay nơi làm việc, và tới 80% tia UV vẫn chiếu tới da ngay cả vào ngày nhiều mây. Tiến sĩ Ugonabo gợi ý nên đặt kem chống nắng ở vị trí dễ thấy, chẳng hạn cạnh bàn chải đánh răng, để tạo phản xạ không quên sử dụng. Mang theo một tuýp nhỏ trong túi xách cũng giúp dễ dàng thoa lại khi cần.
Đừng bỏ sót những vùng da ít được chú ý
Các vùng như tai, chân tóc, mu bàn tay, mu bàn chân và môi thường bị quên khi thoa kem chống nắng. Theo Tiến sĩ Ugonabo, các dạng thỏi, dạng xịt hoặc dạng bột là lựa chọn tiện lợi cho những vùng này, miễn là dùng đủ lượng cần thiết. Với người lớn, lượng khuyến nghị cho toàn thân là khoảng 30ml, tương đương một ly nhỏ đầy.
Thoa lại sau mỗi hai giờ
Tiến sĩ Ugonabo khuyến nghị thoa lại kem chống nắng sau mỗi hai giờ khi ở ngoài trời, và ngay sau khi bơi hoặc vận động ra nhiều mồ hôi. Mang theo một tuýp kem cỡ nhỏ khi ra ngoài vào những ngày bận rộn sẽ giúp việc thoa lại thuận tiện hơn.
Tránh nắng vào khung giờ cao điểm
FDA khuyến cáo nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng trong khung giờ từ 10 giờ sáng đến 2 giờ chiều, khi cường độ tia UV cao nhất. Tìm bóng râm, chẳng hạn dưới ô dù hoặc mái che, là cách đơn giản để giảm tác hại của nắng trong khung giờ này.
Kết hợp trang phục bảo hộ
Quần áo chống nắng là biện pháp bổ trợ hiệu quả bên cạnh kem chống nắng. Nên ưu tiên mũ rộng vành, kính râm và áo dài tay khi hoạt động ngoài trời. Để được bảo vệ tối ưu, có thể chọn trang phục có ghi chỉ số UPF (chỉ số chống tia cực tím) trên nhãn.
KẾT LUẬN
Bảo vệ da khỏi ánh nắng không nên chỉ được thực hiện vào những ngày nắng gắt mà cần trở thành thói quen hằng ngày. Lựa chọn kem chống nắng phù hợp, thoa đủ lượng, thoa lại đúng thời điểm và kết hợp che chắn khi ra ngoài sẽ giúp hạn chế tác động của tia UV lên da.